روانشناسی

اضافه وزن یا چاقی مفرط فرزندان معضلی است که والدین را نگران می کند به خصوص که بیشتر آن ها راه حل درست آن را نمی دانند. آیا می توان امیدوار بود که با بزرگتر شدن بچه ها، اضافه وزن آن ها از بین خواهد رفت؟ آیا می توان فرزندان را به رژیم غذایی سالم عادت داد؟ آیا بدون روبه رو شدن با مقاومت آن ها، می توان سبزیجات را در رژیم غذایی شان گنجاند؟ در این مطلب از «webMD» به چند سوال درخصوص این موضوع پرداخته شده است.

۱ - چگونه می توان اضافه وزن کودک را تشخیص داد؟

به علایم اضافه وزن او توجه کنید. آیا به سختی پا به پای کودکان دیگر ورزش می کند؟ آیا لباس های استاندارد سن او دیگر برایش مناسب نیست؟ با کمک پزشک شاخص توده بدن (BMI) او را به دست بیاورید و با بچه های هم سن او مقایسه کنید. در صورت اضافه وزن و یا چاقی مفرط، بلافاصله اقدام کنید. برخی از والدین بر این باورند که به مرور زمان این مشکل خود به خود حل خواهد شد. اما اگر خوب توجه کنند، درمی یابند که این چنین نیست و کاهش وزن کودک نیاز به تدابیر خاص غذایی و ورزش دارد.

۲ - تاثیر اضافه وزن و چاقی مفرط روی سلامت کودک چیست؟

همه ما می دانیم که چاقی مفرط در کودکی خطر ابتلا به چاقی مفرط و بیماری های مرتبط با آن مانند قند خون، بیماری قلبی و سرطان در بزرگسالی را افزایش می دهد اما این عوارض تنها در آینده رخ نمی دهد، بلکه در زمان کودکی نیز اتفاق می افتد و او را دچار مشکل می کند؛ به عنوان مثال عارضه آسم را وخیم تر و مشکلات تنفسی و اختلال خواب ایجاد می کند و عامل بیماری های قلبی، کبدی، استخوان، ماهیچه و مفصل است. همچنین در این کودکان فشار خون بالا دیده شده است. از آن جا که سن کودکی مهم ترین برهه از رشد فرد است، اضافه وزن می تواند تاثیر جدی بر روند رشد بگذارد.

اگر برای کاهش وزن کودک چاق خود هم اکنون تصمیم جدی نگیرید و اقدام لازم را انجام ندهید، مطمئن باشید در آینده کاهش وزن دشوارتر خواهد بود.

۳ - چگونه می توان به کودک در کاهش وزن کمک کرد؟

باید توجه داشته باشید که چاقی مفرط تنها یک عامل ندارد بلکه ترکیبی از چند عامل است که عبارت است از؛ رژیم غذایی، میزان فعالیت جسمی، مشکلات عاطفی، میزان استرس، تحرک خانوادگی، وضعیت مالی و اجتماعی؛ البته در این میان فعالیت جسمی و رژیم غذایی مناسب از اهمیت زیادی برخوردار است. در این رژیم غذایی حذف کامل مواد غذایی مانند چربی و کربوهیدرات توصیه نمی شود؛ زیرا ادامه آن در درازمدت بسیار دشوار و غیرعملی است. در عوض روی کیفیت و برنامه غذایی تاکید می شود. مصرف غذاهایی مانند نان های سبوس دار، حبوب، برنج کته، ماکارونی آبکش شده، توت و انجیر خشک که به تنظیم میزان قند خون پس از صرف غذا کمک می کند، توصیه می شود. برنامه غذایی مناسب احساس سیری به فرد می دهد و از پرخوری او جلوگیری می کند.

در این میان توجه به نکات دیگر نیز ضروری است والدین باید برخورد خود را با کودکان در زمینه رژیم غذایی و فعالیت جسمی تغییر دهند. غر زدن، تحقیر کردن و محدودیت بیش از حد در رژیم غذایی تاثیر زیادی نخواهد داشت.

۴ - چگونه می توان کودک را به انجام فعالیت های ورزشی تشویق کرد؟

کودکان از لحاظ روحی و جسمی آمادگی لازم را برای استفاده از دستگاه دوی ثابت ندارند. باید فعالیت های جسمی برای آن ها سرگرم کننده باشد. کودکان کوچک تر را می توان به بازی خارج از منزل با کودکان هم سن و سال و بزرگ ترها را به شرکت در ورزش های رقابتی تشویق کرد. ورزش هایی از قبیل کوه نوردی و پیاده روی دسته جمعی همراه دوستان و اعضای خانواده توصیه می شود.

۵ - چگونه می توان کودک را از خوردن هله هوله منع کرد؟

والدین نباید مواد غذایی غیرمغذی خریداری کنند. اما این موضوع به این معنا نیست که کودکان به هیچ عنوان نمی توانند شیرینی و یا بستنی بخورند. کودک می تواند هر چند وقت یک بار بستنی یا غذای مورد علاقه خود را بخورد؛ اما کنترل کردن نوجوانان که دوست دارند همراه دوستانشان بیرون از منزل غذاهای آماده میل کنند قدری سخت است و شما نمی توانید رژیم غذایی مناسب برای آن ها تنظیم کنید؛ پس بهتر است هنگامی که فرزند شما در منزل حضور دارد، بر وعده های غذایی او کنترل بیشتری داشته باشید.

۶ - آیا نیاز به تغییر برنامه زندگی داریم؟

در منزل باید نقش تلویزیون را کم رنگ تر کنید زیرا که تلویزیون بدترین تاثیر را روی کودک می گذارد. هنگام تماشای تلویزیون نه تنها کودک غیرفعال و بی تحرک در گوشه ای می نشیند بلکه به مصرف تنقلات غیرمفید رومی آورد ضمن این که تبلیغات مواد غذایی از رسانه تلویزیون باعث تحریک اشتهای آن ها می شود. بنابراین تلویزیون نباید در اتاق خواب کودک و آشپزخانه باشد اما در اتاق نشیمن مانعی ندارد. سعی کنید تماشای برنامه های تلویزیونی را کم جاذبه و عامل دردسر جلوه دهید و به جای آن فعالیت های ورزشی را در داخل یا خارج ازمنزل مهم و اساسی قلمداد کنید.

۷ - چگونه کودکان را به خوردن غذاهای سالم تشویق کنیم؟

در ابتدا او را مجبور به خوردن مواد غذایی نکنید زیرا نتیجه معکوس خواهد داشت. برای لذت بردن از صرف مواد غذایی، باید احساس راحتی کنیم. ولی اگر کودک تحت فشار قرار گیرد، بدن او هورمون های استرس زا تولید می کند و این احساس نامطلوب روی هضم و جذب مواد غذایی تاثیر می گذارد.

به هنگام صرف غذا با او به ملایمت برخورد کنید. مواد غذایی را که دوست دارد با کمی سبزی سرو کنید. از او بخواهید کمی از سبزی ها را مزه کند، اما اگر میلی به تمام کردن آن نداشت، او را مجبور نکنید. در این شرایط غذای مورد علاقه اش را تعارف نکنید، زیرا ممکن است گرسنه ماندن او باعث شود تا به مصرف سبزیجات رغبت پیدا کند.

۸ - روش های نادرستی که والدین سر سفره اعمال می کنند.

روش های تهدیدآمیز در این زمینه چندان موثر نیست. به عنوان مثال این که والدین سر سفره به فرزند خود بگویند: «تا سبزی ها را تمام نکنی از دسر خبری نیست»، شاید چند بار موفقیت آمیز باشد اما کاری که شما می کنید این است که دسر را به یک پاداش و سبزی را به یک نوع تنبیه تبدیل می کنید که پیامد ناگواری در طولانی مدت خواهد داشت. به جای آن در کمال آرامش بگویید، «اول سبزی و سپس دسر می خوریم.»

۹ - چگونه می توان به کودک کمک کرد، با مشکلات مربوط به اضافه وزن کنار بیاید؟

این مسئله گاه هم برای والدین و هم برای کودک دردآور است اما سعی کنید واکنش شدیدی نشان ندهید زیرا شما که نمی خواهید وضعیت از آن چه هست، بدتر شود. ابتدا به حرف های کودک خود گوش دهید و سپس بر حسب شخصیتش او را راهنمایی کنید. کودکان تحقیر شدن را دوست ندارند، با این حال از کنار آن با خنده می گذرند و برخی بی محلی می کنند. در بیشتر موارد کودکان می توانند با این نوع برخوردها به خوبی کنار بیایند، اما اگر این وضعیت ادامه پیدا کرد، مشکل را با معلمش در میان بگذارید و از او کمک بخواهید.